İNŞAAT SEKTÖRÜNDE KULE VİNÇ KULLANIMINA YÖNELİK RİSK DEĞERLENDİRMESİ: FMEA, HRNS VE PHA UYGULAMALARI

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İş Sağlığı ve Güveliği, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YILMAZ ÇOLAK

Danışman: Hafiz Hulusi Acar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnşaat sektöründe yüksek katlı yapıların artmasıyla birlikte kule vinçlerin kullanım sıklığı da hızla artmaktadır. Bu durum, iş sağlığı ve güvenliği açısından yeni risklerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu tez çalışmasında kule vinçlerin kurulum, kullanım, söküm, periyodik kontrol ve bakım-onarım süreçlerinde meydana gelebilecek tehlike ve riskler sistematik bir şekilde incelenmiştir. Araştırmada üç farklı risk değerlendirme yöntemi olan FMEA (Hata Modu ve Etkileri Analizi), HRNS (Tehlike Değerlendirme Numara Sistemi) ve PHA (Ön Tehlike Analizi) uygulanarak kapsamlı bir analiz yapılmıştır. FMEA yöntemiyle kule vinç faaliyetlerindeki olası hata türleri, bu hataların nedenleri ve sonuçları belirlenmiş, risk öncelik sayıları hesaplanarak öncelikli alanlar ortaya konmuştur. HRNS yöntemiyle risklerin şiddet, olasılık ve maruziyet parametreleri üzerinden sayısal değerlerle değerlendirme yapılmıştır. PHA yöntemi ise süreçlerin erken aşamalarında ortaya çıkabilecek tehlikelerin öngörülmesini sağlamış, proaktif önlemlerin alınmasına olanak tanımıştır. Elde edilen bulgular, üç yöntemin farklı yönleriyle risk değerlendirmesine katkı sunduğunu göstermektedir. FMEA detaylı neden-sonuç ilişkilerini açıklarken, HRNS pratik ve hızlı bir sayısal derecelendirme sağlamış, PHA ise erken dönemde önleyici tedbirler geliştirmeye yardımcı olmuştur. Bulgular, literatürdeki çalışmalarla karşılaştırılarak yöntemlerin güçlü ve sınırlı yönleri tartışılmıştır. Sonuç olarak, kule vinçlerde risklerin etkin şekilde yönetilmesi için yöntemlerin birbirini tamamlayıcı biçimde kullanılması önerilmektedir.