Otellerde iş sağlığı ve güvenliği yönetiminin otel mimarisiyle entegrasyonu: Tasarımdan işletmeye sistematik bir yaklaşım
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM ÖZEN
Danışman: HAFİZ HULUSİ ACAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Konaklama tesisleri; kullanıcı yoğunluğu, 7/24 hizmet üretimi, çok disiplinli taşeron ekiplerin eşzamanlı katılımıyla karmaşık mekansal işlevlerin kesiştiği yapılardır. Bu dinamik yapı, İSG'yi operasyonel prosedürlerle yönetilemeyecek çok boyutlu alan haline getirmektedir. Sektörde İSG, işletme aşamasında "uygulama–denetim" düzeyinde ele alınmakta; risklerin kaynağında azaltılmasını sağlayan tasarım kararları güvenlik stratejisi olarak değerlendirilmemektedir. Çalışma, İSG'nin mimari tasarım sürecine erken evrede, izlenebilir ölçütlerle ve paydaşlar arası ortak dil üzerinden entegre edilmesini amaçlayarak, otel yapılarında "güvenli tasarım– güvenli işletme" sürekliliğini sağlayan bütüncül çerçeve önermektedir. "Tasarım Yoluyla Önleme" çerçevesinde tehlikelerin ortadan kaldırılması veya ikamesiyle mühendislik ve organizasyonel kontroller, tasarım parametreleriyle ilişkilendirilmiştir. Araştırma, nitel tek-vaka incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. İstanbul'da faaliyet gösteren dört yıldızlı bir otel, amaçlı örnekleme yöntemiyle örnek olay olarak seçilmiştir. Mimari planlar, servis ve personel akışları, acil durum hazırlığı, risk değerlendirme dokümanları ve operasyonel süreçler bütüncül olarak analiz edilmiştir. Veri toplama süreci; doküman incelemesi, yerinde gözlem ile otel yönetimi, İSG uzmanı, teknik servis/MEP ve kat hizmetleri ekipleriyle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden oluşmaktadır. Bulguların analitik çözümlemesinde Fine–Kinney, HRNS ve FMEA birlikte kullanılmış; olasılık, maruziyet, şiddet ve tespit edilebilirlik boyutları üzerinden mekansal (tasarım) ve operasyonel (işletme) riskler karşılaştırmalı değerlendirilmiştir. Böylece tasarım müdahalelerinin risk profiline etkisi, çoklu analiz araçlarına dayalı bütünleşik değerlendirme zeminiyle görünür kılınmıştır. Bulgular, risk yoğunluğunun yangın ve yaşam güvenliği, bakım–MEP sahaları, kat hizmetleri ve mutfak süreçlerinde belirginleştiğini göstermektedir. Bu alanlardaki kritik risklerin çoğu; servis akışlarının ayrıştırılması, depolama düzeni ve malzeme ayrımı, havalandırma ve duman kontrolüne ilişkin tasarım kararları ile kaçış güzergahları gibi tasarım girdileriyle azaltılabilmektedir. Önerilen entegrasyon yaklaşımı kapsamında olasılık ve maruziyet parametrelerinde gözlenen düşüş, risk skorlarına doğrudan yansımaktadır. Yangın güvenliği ve kimyasal yönetimi gibi yüksek senaryolarda, tasarımda güçlendirilen kontrol katmanlarıyla risk seviyelerinin anlamlı ölçüde düşürülebildiği sonucuna ulaşılmıştır.