KIYMETLİ METAL ANALİZLERİNİN YAPILDIĞI KİMYA LABORATUVARINDA HAZOP, FMEA VE JSA METODLARIYLA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İNCELEMELERİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLAY ALTIN
Danışman: Aliye Kaşarcı Hakan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, HAZOP, FMEA ve JSA metodlarıyla ilgili laboratuvarların İSG çalışmaları değerlendirilmiştir. Araştırmada bu konunun seçilme sebebi, laboratuvarlarda çeşitli türde ürün ve maddelerin bir arada bulunması ve beraberinde önemli risk unsurlarını getirmesidir. Özellikle kimya laboratuvarlarında görev yapan personel, yüksek düzeyde risk faktörleriyle karşı karşıyadır. Kimyasal maddelerin bir arada bulunması ve bu maddelerin potansiyel olarak birbirleriyle reaksiyona girmesi, yangın, patlama ve zehirlenme gibi ciddi tehlikelerin ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Dolayısıyla, laboratuvar ortamlarında kapsamlı güvenlik önlemlerinin alınması elzemdir. Bu çalışmada, kıymetli metal analizlerinin gerçekleştirildiği kimya laboratuvarlarında, İSG uygulamalarının HAZOP, FMEA ve JSA yöntemleriyle incelenmesi amaçlanmıştır. HAZOP yöntemiyle ulaşılan sonuçlar; kupelasyon fırını çevresinde kurşun buharına maruziyet, yetersiz havalandırma ve yüksek sıcaklık; asit odasında bu buharın solunması, havalandırma sistemlerinin arızalanması, ters hava akımı ve kişisel koruyucu donanımın eksik kullanımı; çekiçleme işlemleri, pürmüz kullanımı ve gaz dolumu gibi faaliyetler sırasında meydana gelebilecek yaralanma, yanma ve zehirlenme riskleri olduğunu göstermektedir. FMEA kapsamında, en yüksek risk kupelasyon fırınında kurşun buharına maruziyet riski belirlenmiştir. Asit odasında belirlenen yüksek riskler arasında asit buharı solunması, cam malzeme kırılması ve asit sıçraması yer alıp, acil müdahale donanımı ve eğitim önlemleri geliştirilmiş, son aşamada KKD kullanımıyla desteklenmiştir. Fiziki alanlarda çekiçle dövme, hadde makinesinde el kaptırma ve tavlama işlemlerinde yanma gibi mekanik riskler değerlendirilmiş; el koruma aparatları, acil durdurma sistemleri ve periyodik ekipman bakımları önerilmiştir. Tartım aşamasında, altın parçacıklarının ele batması ve makasla kesilme gibi nispeten daha düşük ancak tekrarlanabilir kazalar belirlenmiştir. Uygun eldiven kullanımı ve alet bakım prosedürleri önerilmiştir. JSA değerlendirmelerinde, kimyasallarla çalışma, yüksek sıcaklık, ekipmanla temas ve ergonomik faktörler yüksek risk düzeyinde belirlenmiş; teknik mühendislik önlemleri, teknik mühendislik önlemleri ve eğitim faaliyetleri uygulanmış, son aşamada KKD kullanımıyla risklerin azaltılması hedeflenmiştir.