NATO VE STRATEJİK ÖZERKLİK ÇERÇEVESİNDE AB'NİN YENİ GÜVENLİK MİMARİSİ: TÜRKİYE'NİN ZORUNLU STRATEJİK ORTAK OLARAK KONUMLANMASI (2017-2026)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞURA MEYGİL

Danışman: Cumhur Eken

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Avrupa güvenliği, Soğuk Savaş sonrası dönemde büyük ölçüde NATO merkezli 

güvenlik anlayışı çerçevesinde şekillenmiştir. Ancak transatlantik ilişkilerde yaşanan 

dönüşümler, Rusya–Ukrayna Savaşı’nın Avrupa güvenliği üzerindeki etkileri ve Avrupa 

Birliği’nin stratejik özerklik arayışının güç kazanması, Avrupa güvenlik mimarisinin yeniden 

yapılanma sürecine girmesine neden olmuştur.

Bu çalışmada, NATO ve stratejik özerklik çerçevesinde şekillenen Avrupa Birliği’nin 

yeni güvenlik mimarisi incelenmiş ve Türkiye’nin bu yapı içerisindeki konumu analiz 

edilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; betimsel analiz, karşılaştırmalı 

analiz, SWOT analizi, güvenlikleştirme yaklaşımı ve Eleştirel Söylem Analizi (Critical 

Discourse Analysis – CDA) yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın veri kaynaklarını 

Avrupa Birliği ve NATO güvenlik belgeleri, strateji dokümanları, lider söylemleri, resmî 

raporlar ve akademik çalışmalar oluşturmuştur. Çalışma, transatlantik güvenlik ilişkilerinde 

dönüşümün belirginleştiği 2017–2026 dönemi ile sınırlandırılmıştır.

Araştırma sonucunda Avrupa Birliği’nin stratejik özerklik arayışının Avrupa güvenlik 

mimarisini normatif aktör anlayışından daha jeopolitik ve stratejik bir yapıya dönüştürdüğü 

belirlenmiştir. Ayrıca Türkiye’nin askerî kapasitesi, enerji güvenliği, göç yönetimi ve bölgesel 

krizlerdeki rolü nedeniyle Avrupa güvenliği açısından zorunlu stratejik ortak konumuna 

yükseldiği sonucuna ulaşılmıştır.