Rutin IVF laboratuvarında kullanılan plastik malzemelerin sperm üzerindeki toksik etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİMAY SARIYILDIZ
Danışman: TÜLAY İREZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:IVF laboratuvarında kalite kontrolü'nün önemi son yıllarda yapılan çalışmalar ile kanıtlanmıştır. Bu çalışma, rutin IVF laboratuvarında kullanılan semen toplama kabı ve sperm hazırlamada kullanılan Falcon tüpü'nün insan spermi üzerindeki olası toksik etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya 2024-2025 yılları arasında Medistate Kavacık Hastanesi IVF Merkezi'ne semen analizine başvuran ve normozoospermik özellikler gösteren toplam 67 erkek'te semen örnekleri dahil edildi. Her bir taze semen örneği, likefaksiyon sonrası DSÖ, 2021 kriterlerine göre rutin analiz edildi başlangıç sperm parametreleri belirlendi. Ardından örnekler iki gruba ayrıldı: bir grup örnek orijinal semen kabında, diğer grup örnek Falcon 2095 konik tüplerinde 24 saat 37°C'de inkübe edildi. 24 saatlik maruziyet sonunda sperm motilitesi ve vitalitesi bakıldı. Elde edilen verilerde, %30'dan fazla motilite veya canlılık azalması "toksik etki" kriteri olarak kabul edildi. İstatistiksel analizde eşleştirilmiş örnekler spss istatistik programı kullanılarak t-testi ve ki-kare testleri kullanılarak başlangıç ve maruziyet sonrası değerler karşılaştırıldı (p<0.05 anlamlı kabul edildi). Bulgular: Semen kabında bekletilen örneklerde 24 saat sonunda sperm hareketliliğinde belirgin bir düşüş görüldü. Toplam motilite ortalama %45.2'den %26.5'e geriledi ve bu azalma istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.001). Vitalite oranı da %87.7'den %78.6'ya düştü (p<0.01). İncelenen 40 semen kabı örneğinin 17'sinde (%42.5) toplam motilitede %30'dan fazla azalma saptandı. Buna karşın, Falcon tüplerinde bekletilen yıkanmış sperm örneklerinde toplam motilite başlangıçta ortalama %60.0 iken 24 saat sonunda %57.2 olarak bulundu; aradaki küçük fark istatistiksel olarak anlamlı olsa da (%2-5'lik düşüş, p<0.005), klinik açıdan minimaldi. Vitalite düşüşü anlamsız bulundu. (%89.7'den %86.9). Falcon grubundaki 27 örnekten yalnızca 1'inde (%3.7) motilitede %30'dan fazla azalma gözlendi. Bulgular, semen toplama kaplarının sperm motilitesi üzerinde olumsuz etkiler gösterebildiğini, Falcon tüplerinin ise görece daha güvenli olduğunu ortaya koydu. Sonuç: Rutin IVF laboratuvarında kullanılan bazı plastik malzemelerin, özellikle semen toplama kaplarının, sperm motilitesi üzerinde toksik etki potansiyeli taşıyabileceği deneysel olarak HSMA testi ile gösterilmiştir. Bu çalışma, IVF süreçlerinde plastik kaynaklı risklere dikkat çekerek, kalite kontrol önemini açıklamaktadır. Anahtar Kelimeler: IVF, plastik toksisitesi, sperm motilitesi, semen kabı, Falcon tüpü, HSMA, MEA, bisfenol A