The stereotypical representation of the Ottoman Turks in English restoration drama

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, İngiliz Dili Ve Edebiyatı Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: IŞIL ŞAHİN GÜLTER

Danışman: Cemile Günseli İşçi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin amacı, İngiliz Restorasyon dönemi tiyatrosu kahramanlık oyunlarında Osmanlı Türklerinin stereotipik tasvirini incelemektir. Ortaçağ İslam karşıtı polemiği, Türklere ilişkin haçlı söylemi ve erken modern dönem yazınlarından etkilenen, William Davenant'ın The Siege of Rhodes (1663), Roger Boyle'nin The Tragedy of Mustapha (1668), Henry Neville Payne'nin The Siege of Constantinople (1675), and Elkanah Settle'ın Ibrahim the Illustrious Bassa (1676) oyunları Osmanlılar ve İngilizler arasındaki sözde dini ve kültürel farkı gözler önüne sermeyi amaçlamıştır. Bu oyun yazarları; oyunlarında Osmanlı yayılmacılığı ve mutlaklığı, Doğu despotizmi, aile fertlerinin katli, çok eşlilik ve şehvet düşkünlüğü gibi temaları sahneleyerek, Batı tarihi ve ideolojisine yerleşmiş olan 'kızgın yayılmacı Türk', 'zalim Türk', 'mutlak Türk' ve 'şehvetli Türk' stereotiplerini kullanmıştır. Böylece, Restorasyon dönemi kahramanlık oyunları, bir yandan, stereotipik Türk imgesini vurgulayarak İngilizlerin kendilerini tanımlamalarına ve Osmanlılara karşı dini ve kültürel üstünlük iddia etmelerine olanak sağlamıştır. Öte yandan, bu oyunlar, oyun yazarlarına kralın varlığında en hassas politik olaylara değinmelerini sağlayacak bir ortam sunmuştur. Diğer bir deyişle; oyun yazarları, Devrim, Kral katli, Restorasyon ve Dışlama Krizi gibi on yedinci yüzyılın ikinci yarısına damga vurmuş politik krizleri, Restorasyon sahnesinde Osmanlı sultanları ve tarihi olayları altında gizleyerek, yorumlama fırsatı bulmuşlardır. Böylece, Restorasyon dönemi oyun yazarları, kendi hayal güçleriyle yeniden kurguladıkları Osmanlı sultanları ve tarihi olayları altında İngiliz politikasını eğitmeyi amaçlamıştır. Bu anlamda, bu tez Restorasyon dönemi İngiliz tiyatrosundaki stereotipik Osmanlı Türkleri tasvirinin daha kapsamlı incelenebilmesi için yeni bir bakış açısının gerekli olduğunu savunur; bu sebeple seçilen oyunlarda, Osmanlı-İngiliz ilişkilerinin farklı yönlerini ele alır. Bu tez, 'Türklük' kavramlarının İngiliz kültüründe önemli bir yer edindiği ve on yedinci yüzyılın ikinci yarısında stereotipik Türk imgesinin birçok kültürel, dini, politik kaygı ve inanışa değinmek için kullanılan önemli bir araç olduğu sonucuna varmıştır. Anahtar Kelimeler: İngiliz Restorasyon Dönemi Tiyatrosu, Kahramanlık Oyunları, Osmanlı Türkleri, Tasvir, Stereotip.