Sağlıkta mobbingin tükenmişliğe etkisi: Bir meta analiz çalışması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SAĞLIK YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FEYZİ ÖZEK

Danışman: ITIR ERKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sağlık çalışanlarında zamanla meydana gelen ve yaşam kalitesindeki bozulmalarla başlayan tükenmişlik süreci, zamanla kişilerin motivasyonunu olumsuz etkilemektedir. Bu araştırmada da sağlık çalışanlarında, mobbing olgusunun tükenmişlik üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla YÖK Ulusal Tez Merkezi, PubMed, DergiPark ve Google Akademik veri tabanlarında 2010-2019 yılları arasında yapılmış çalışmalar "psikolojik şiddet", "mobbing", "işyeri şiddeti", "tükenmişlik", "yıldırma", "sağlık", "sağlık çalışanları", anahtar kelimeleri kullanılarak tarama yapılmıştır. Detaylı tarama sonucunda ulaşılan 87 çalışmadan; eş-kopya olan 13, tezden makaleye dönüştürülmüş 5, mobbing veya tükenmişlik değişkenlerinden birine sahip olmayan 21, örneklemi sağlık çalışanı olmayan 35 çalışma çıkarıldıktan sonra 13 çalışma kalmıştır. Meta analiz için yeterli istatistiki veriye sahip olmayan 9 çalışma da çıkarıldıktan sonra kalan 4 çalışma analiz edilmiştir. Çalışmada, meta analiz yöntemlerinden biri olan CMA (The Comprehensive Meta Analysis Software) kullanılmıştır. Etki modelinin belirlenmesi için kullanılan Q istatistiğinin sonucuna göre sabit etki modeli seçilmiştir. Çalışmada, yayınlanma yanlılığının test edilmesi amacıyla funnel plot grafiği ve Begg ve Mazumdar Sıra korelasyon analiz sonuçları kullanılmıştır. Yaptığımız çalışmanın homojen dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. 4 araştırma sonucunda sağlık çalışanlarında mobbing ve tükenmişliğe lehine sabit etkiler (d=0,198) modeline göre istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde bir etki büyüklüğü bulunmaktadır. Araştırma sonucunda çalışanların psikolojik şiddetle başlayan sürecinde zamanla tükenmişlik yaşamalarının kaçınılmaz olduğu, mobbing ve tükenmişlik arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Pandemi sürecinde de görüldüğü üzere sağlık çalışanlarının, mobbing ve tükenmişlik yaşamalarının bireysel ve halk sağlığı açısından büyük sorunlar yaratacağı görülmektedir.