Enerji ithalat bağımlılığı ve cari açık arasındaki nedensellik ilişkisi 1977:01-2018:12 Türkiye uygulaması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE GÜLBAHAR
Danışman: SUNA ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küresel düzeyde yüzyıllar boyu irdelenen kanlı savaşların sorumlusu, teknoloji ve üretkenlikle yoğrularak kalkınmanın en önemli kıvılcımı olarak gösterilen petrol ve türevlerinin dünyanın belirli yerlerinde kümelenmiş olması, ülkeleri siyasi ve beşeri yeteneklerini yönlendiren bir meta haline getirmiştir.Dünyada enerji tüketimi ve ekonomik büyüme ilişkisi arasında çok sayıda inceleme konusu olmasına rağmen, enerji tüketimi ile cari açık ilişkisi üzerine yapılan çalışmalar nispeten daha az sayıdadır. Özellikle Türkiye gibi enerji kaynakları kısıtlı ülkelerin dış ticaret açıklarındaki en büyük gider kalemini oluşturan enerji ithalat miktarlarında yaşanan yükselişin, bilançoda yaşanan döviz borçlanma sorununu tetiklemesi ve uzun bir süre dengeye dönülemediğinde kriz sinyali verilebilecek bir cari açık problemi ile karşı karşıya getirmesi ihtimali üzerine enerji sektörüne dikkat çekmek ve sürdürülebilir bir ekonomi için yenilenebilir kaynak kullanımına dair yapılacak stratejik planlamalara ve Türkiye literatürüne katkı sağlanması amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada Türkiye'deki enerji tüketimi, cari açık ve GSYH miktarı arasındaki nedensellik ilişkisi ve yönü incelenmiştir. Çalışmadaki analizler 1977:01 ve 2018:12 dönemi kapsamında TCMB, TÜİK ve Dünya Bankası (Worldbank)'ndan sağlanan verilerle Eviews 7 programı kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada öncelikle serilere Dickey - Fuller (ADF) birim kök testi uygulanmış, ardından serilerin VAR modeli oluşturulmuş, değişkenler arasında uzun dönemli ilişkinin araştırılabilmesi için Johansen eş bütünleşme ve Etki - Tepki testi uygulanmış ve son olarak değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini ve yönünü saptamak amacıyla Granger nedensellik analizi yapılmıştır. Yapılan analiz sonucunda cari açıktan enerji tüketimine ve gayri safi yurtiçi hasıladan enerji tüketimine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir.