Uluslararası ekonomi politika açısından 2000'li yıllarda Türkiye-İran ilişkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSNİYE ASAROĞLU
Danışman: İLHAN YAŞAR HACISALİHOĞLU
Özet:Bu tez çalışmasının amacı, 2000'li yıllarda Türkiye İran ilişkilerinde Ekonomi ve Politikanın nasıl geliştiğini hangi dönemlerden geçerek şu anki duruma geldiğini incelemektir. Türkiye ve İran ilişkileri hakkında şimdiye kadar birçok araştırma yapılmıştır. Ancak özellikle 2000'den sonraki dönem ve günümüze (2013) kadar ki dönemde Türkiye-İran ilişkileri hakkında yazılmış fazla eser bulunmamaktadır. Tezimin konusunu oluşturan 2000'li yıllarda Türkiye İran ilişkilerinde Ekonomi ve Politika bu açıdan önemlidir. 2000-2013 yılları arasında Türkiye ve İran ilişkileri üç döneme ayrılmaktadır. Birinci dönem 2005 yılına kadar iktidarda olan Muhammed Hatemi dönemidir. İkinci dönem ise 2005 yılında Cumhurbaşkanı seçilen Mahmud Ahmedinecad dönemidir. Üçüncü dönem ise Hasan Ruhani dönemidir. İran devriminin öncüsü ve kurucusu Ayetullah Humeyni'nin Batı'ya karşı dış politikası olumsuz olduğundan İran uzun bir süre Batı ile ilişkilerde zorlanmıştır. Ayetullah Humeyni'den sonra İran'ın Batı ile olan ilişkileri düzelmeye başlamıştır. 1997 yılında Cumhurbaşkanı seçilen yenilikçi Muhammed Hatemi döneminde İran'ın Batı politikası tamamıyla değişmiştir. Muhammed Hatemi dış politikada milletleri diyalog etmeye çağırdı. Hatemi'nin bu politikası kısmen de olsa başarıya ulaşmıştır. İran'ın bu dönemdeki politikası Türk-İran ilişkilerinde de olumlu sonuçlar vermiştir. Hatemi döneminde Türkiye ve İran arasında birçok ekonomik ve siyasi işbirliği gerçekleşmiştir. Muhammed Hatemi 2005 yılına kadar Cumhurbaşkanlığı görevini sürdürmüştür. 2005 yılında İran'ın yeni Cumhurbaşkanı muhafazakar aday Mahmud Ahmedinecad olmuştur. Mahmut Ahmedinecad dönemi İran'ın dış politikası değişmeye başlamıştır. Özellikle ABD ve Batı ülkelerinin İran'ın nükleer faaliyetleri konusundaki yaptırımlarını Ahmedinecad sert bir şekilde reddetmiştir. Ahmedinecad'ın dış politikadaki sert tavrı, Türkiye ile olan ilişkileri de olumsuz etkilemiştir. İran, devrimden sonra ABD ve Batı ile olan ilişkileri bitirmişti. Mahmud Ahmedinecad dönemi eski politikanın bir devamı niteliği taşımaktadır. Bu da hem Batı devletlerini hem de Türkiye'yi İran'dan uzaklaştırmaya başlamıştır. Ruhani'nin 2013 yılında göreve gelmesiyle birlikte dünya ya kısmen ılımlı mesajlar içeren bir söylem değişikliği görülmüştür. Hasan Ruhani'nin Batı için modern siyasi, terminolojiye göre, "eli sıkılabilir" bir figürdür. İran Ortadoğu'nun en önemli ülkelerinden biridir. Bu açıdan İran'ın ABD ve Batı devletleri ile olan diplomatik ilişkileri Ortadoğu ülkeleri ve Türkiye'yi etkilemektedir. İran'ın ABD ile olan ilişkilerinde yaşamış olduğu sorunlar Türkiye için önem arz etmektedir. ABD'nin İran'a uygulamış olduğu ekonomik ve siyasi yaptırımlar, Türk ekonomisini olumsuz etkilemektedir. Aynı şekilde Türkiye'nin Dış devletlerle diplomatik ilişkileri İran'ı etkilemektedir. Anahtar Sözcükler: Türkiye-İran ilişkileri, Muhammed Hatemi, Mahmud Ahmedinecad, Ruhani, ABD.