Bir büyük endüstriyel kimyasal depolama tesisinde domino etkili kaza oluşumu ve sonuçlarının BST metodu ve aloha yazılımı kullanılarak incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PELİN OLGUN
Danışman: TAHSİN AYKAN KEPEKLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gelişen teknolojiyle paralellik gösteren tehlikeler ve neden olduğu riskler, teknolojiyle birlikte otomasyon sistemleri ile iş yükünü azaltırken, prosese bağlı olarak sağlık ve güvenlik sorumluluğunu arttırmaktadır. Kimyasalların depolandığı, işlendiği, bir arada farklı türde kimyasalların bulunduğu tesislerde risk seviyesi mevcut kimyasalların çeşitliliğiyle birlikte artmaktadır. Bu özelliklere sahip kurumlarda, patlamadan korunma dökümanının yanı sıra, sağlıklı ve işletilebilir bir güvenlik yönetiminin kurulması esastır. Farklı kimyasalların bir arada depolandığı kurumlarda, yangın, patlama ve toksik yayılıma karşı önlem alınması büyük endüstriyel kazaların önüne geçilmesi açısından önem arz etmektedir. Riskler detaylı olarak değerlendirilmeli, mikro ve makro ölçekte analiz edilmelidir. Her departman ayrı ayrı ele alınmalı, tehlikeli kimyasalların depolanma alanları için ayrıca önlemler alınmalıdır. Bir arada depolanabilen kimyasallar için uygun yerleşim alanları sağlanmalı, tanklar otomasyon sistemine bağlı olarak güvenli sıcaklık ve basınç değerlerinde muhafaza edilmelidir. Depolanan malzemenin değiştirilmesi halinde temizleme işlemi, ardına gelecek kimyasalla reaksiyona girmeyecek şekilde yapılmalıdır. Önleyici faaliyetlerin ayrı ayrı ele alınmasının yanı sıra bir arada tüm tehlike parametreleri de gözetilmelidir. Tehlike grupları bir arada incelenirken, bir tehlike kaynağının ortaya çıkardığı risk, diğer bir tehlikenin doğmasına neden olabilmektedir. Ve bu etkileşim, bir domino etkisi meydana getirmektedir. Domino etkisi gösteren kazalar için, her bir tehlikeli kimyasalın patlama ve toksik yayılım potansiyellerine bakılmalıdır. Bu potansiyeller, kimyasalın türü, depolanma koşulları, depolanma koşullarına bağlı faktörler, dış faktörler ele alınarak, uygun modelleme programıyla etki alanları belirlenmelidir. Belirlenen etki alanı, bu alanda meydana gelecek sıcaklık ve basınç gibi etkileyici faktörler göz önünde bulundurularak, başka bir kazayı tetikleyecek etki alanı oluşturması engellenmelidir. Olası bir tetiklenme durumu için oluşacak ikincil veya üçüncül kazalar için de etki alanını önleyici tedbirler geliştirmek gerekmektedir. Birincil kaza, kimyasal için uygun koşullarda bulunmadıklarında bir afete dönüşebilirken, tetiklenen ikincil ve üçüncül kazalar, gösterdikleri domino etkisine bağlı olarak, felakete dönüşebilmektedir. Bu etkileşimin önüne geçebilmek için uygun koşullarda depolanma yapılmalı, elleçleme için aynı hassasiyet gösterilmelidir. Kimyasalların sıcaklık basınç gibi koşullarda depolanma alanı ve miktarları göz önünde bulundurularak, herhangi bir acil duruma sebebiyet verip vermeyeceğine bakılabileceği gibi, istenmeyen bir durumun etki alanı da belirlenebilmektedir. Bu nedenle, patlamadan korunma dökümanı ve acil durum yönetimi için modelleme çalışmalarının önemi inkar edilmemelidir. Yapılan çalışmalardan elde edilen etki alanlarına uygun müdahale mesafeleri belirlenmelidir. Güvenlikli çalışma koşulları oluşturulmalı, her bir durum için hem ayrı ayrı hem de birbirini tetikleyecek koşullar göz önünde bulundurularak, kazaya sebebiyet veren koşullar oluşmadan bertaraf edilmelidir. Olası senaryoların ve varyasyonlarının meydana gelme durumlarında ise, müdahale noktaları belirlenmeli, afet yönetim anlayışları için sürdürülebilir b planları oluşturulmalıdır. Güvenlik anlayışı öncelik sıralamasının en üstüne yerleştirilerek, arazi kullanım planlaması yapılmalı, uygulanabilir ve sürdürülebilir acil durum ve afet planları ile endüstriyel kazaların felakete dönüşmesinin önüne geçilmelidir. Anahtar kelimeler: Büyük endüstriyel kaza, domino etkisi, önlem politikası