DÖNÜŞÜMCÜ LİDERLİĞİN ÖRGÜTSEL BAĞLILIK VE DEĞİŞİME DİRENÇ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: SAĞLIK SİGORTA ÇALIŞANLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SAĞLIK YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLŞAH PAYCI

Danışman: Serhan Şahinli

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı, İstanbul'da bir sağlık sigortası şirketinde çalışanların yöneticilerine ilişkin dönüşümcü liderlik algılarının örgütsel bağlılık (duygusal, devam, normatif) ve değişime direnç (bilişsel, duygusal, davranışsal) eğilimleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde yürütülmüş; evreni 120 çalışan oluşturmuş, %95 güven aralığı ve ±%5 örnekleme hatasına göre hesaplanan minimum örneklem büyüklüğü dikkate alınarak 100 çalışandan anket yoluyla veri toplanmıştır. Veri toplama aracında Podsakoff (1990) dönüşümcü liderlik ölçeği, Allen ve Meyer (1993) örgütsel bağlılık ölçeği ve Oreg (2006) değişime direnç ölçeği kullanılmış; veriler SPSS 22.0 ile Pearson korelasyonu, basit ve çoklu doğrusal regresyon ile t-testi/ANOVA analizlerine tabi tutulmuştur. Bulgular, dönüşümcü liderlik algısının örgütsel bağlılığı anlamlı ve pozitif yönde yordadığını göstermektedir (β=0,546; p<0,001); duygusal, devam ve normatif bağlılık alt boyutlarında da anlamlı etkiler saptanmıştır. Dönüşümcü liderlik algısının değişime direnç toplam puanı ve alt boyutları üzerinde basit regresyonda anlamlı etkisi bulunmamış; çoklu regresyonda dönüşümcü liderliğin bilişsel direnç üzerinde negatif ve anlamlı etkisi görülmüştür (β=-0,242; p=0,045). Örgütsel bağlılık toplam puanı değişime direnç toplamını anlamlı yordamazken, duygusal direnç üzerinde pozitif bir etki göstermiştir (β=0,283; p=0,004). Demografik karşılaştırmalarda cinsiyete göre anlamlı fark bulunmamış; yaş gruplarında örgütsel bağlılığın, kurum tecrübesinde ise duygusal bağlılığın farklılaştığı belirlenmiştir. Sonuç olarak dönüşümcü liderlik, çalışan bağlılığını güçlendirmekte; değişime direnç üzerinde ise daha sınırlı ve alt boyut düzeyinde etkiler göstermektedir. Örgütlere, dönüşümcü liderlik davranışlarını geliştirecek eğitim ve geri bildirim mekanizmaları kurmaları, değişim iletişimini şeffaflaştırmaları, çalışan katılımını artırmaları ve özellikle bilişsel kaygıları azaltmaya dönük açıklayıcı uygulamalar yürütmeleri önerilmektedir. Araştırma kapsamında ayrıca örgütsel bağlılığın değişime direnç üzerindeki etkisi incelenerek, çalışanların örgüte yönelik geliştirdikleri psikolojik bağlılık düzeyinin değişim süreçlerine verdikleri bilişsel, duygusal ve davranışsal tepkileri nasıl şekillendirdiğinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda örgütsel bağlılığın toplam düzeyi ve alt boyutlarının değişime direnç eğilimleri üzerindeki rolü değerlendirilerek değişkenler arasındaki ilişkiler bütüncül bir çerçevede ele alınmaktadır.