Bir üniversitenin uygulama ve araştırma merkezinin iş sağlığı ve güvenliği açısından Fıne–Kınney ve HTEA metotlarıyla değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAHMUT YENER
Danışman: Aliye Kaşarcı Hakan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, bir üniversitenin Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde yer alan laboratuvar ortamlarının iş sağlığı ve güvenliği (İSG) açısından mevcut durumunun değerlendirilmesi amacıyla, Fine–Kinney ve Hata Türleri ve Etkileri Analizi (HTEA) risk analiz yöntemleri karşılaştırmalı olarak uygulanmıştır. Gelişen bilimsel ve teknolojik imkânlarla birlikte, üniversite laboratuvarlarında kullanılan ekipman çeşitliliği ve yürütülen faaliyetlerin karmaşıklığı, iş sağlığı ve güvenliği risklerinin sistematik biçimde analiz edilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda çalışmada, kullanılan cihazlar, fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal risk etmenleri başta olmak üzere toplam 201 farklı tehlike tanımlanarak değerlendirme yapılmıştır. Çalışmada kullanılan Fine–Kinney yöntemi, tehlikelerin olasılık, şiddet ve sıklık değerleri üzerinden hesaplanan risk skorlarıyla önceliklendirme yaparken; HTEA yöntemi ise olasılık, şiddet ve tespit edilebilirlik parametrelerini dikkate alarak Risk Öncelik Sayısı (RÖS) üretmektedir. Her iki yöntem ile tehlikelerin kontrol öncesi ve sonrası risk düzeyleri belirlenmiş, elde edilen bulgular karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bulgular sonucunda, her iki yöntemin de farklı yönlerden avantajlar sağladığı; Fine–Kinney'in uygulama kolaylığı sunarken, HTEA'nın özellikle sistematik önleme planlarının geliştirilmesinde daha ayrıntılı çıktılar sunduğu tespit edilmiştir. Elde edilen veriler ışığında, üniversite bünyesindeki Uygulama ve Araştırma Merkezi laboratuvarlarında İSG açısından öncelikli müdahale alanlarının tanımlanması sağlanmış, önerilen iyileştirme stratejileri ile iş kazası ve meslek hastalığı risklerinin azaltılmasına yönelik eylemler oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma, üniversitelerdeki bilimsel araştırma ortamlarının İSG açısından sürdürülebilirliğine katkı sunmayı amaçlamaktadır.