Toplumu Anlatmak: Bir Çoklugösterge Dizgesinden Diğerine Kasıtlı ve Rastlantısal Aktarımlar

Tuna D.

İmgelem (Online), sa.19, ss.461-490, 2026 (Hakemli Dergi)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.53791/imgelem.1853674
  • Dergi Adı: İmgelem (Online)
  • Derginin Tarandığı İndeksler: Humanities Source Ultimate (EBSCO), Directory of Open Access Journals, ERIHPlus
  • Sayfa Sayıları: ss.461-490
  • İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Toplumun yapısını ve işleyişlerini, davranış kalıplarını, kültürel örüntülerini, iletişimsel tercihlerini, ortak değerlerini, algı ve yargı mekanizmalarını, düşünsel yönelimlerini, yaşam anlayışını ve tüm bunların yansıması olan söylem biçimlerini anlatmak söz konusu olduğunda akla ilk gelen yaklaşımlar arasında sosyoloji ya da sosyal bilimler odaklı yöntemler yer alır. Howard S. Becker, fotoğrafa dayalı temsillere ilgi duymaya başladıktan sonra sosyologlar için rutinleşmiş yöntemlerin ötesine geçerek, farklı alanlarda değişik amaçlarla yapılan çalışmalarda toplumu yansıtan anlatılar bulmanın mümkün olduğunu görür. Bu çalışmada bütünce olarak Voix et Images de France adlı dil öğretimi seti kullanılmakta olup, sette yer alan görsel ve işitseller, Becker’in perspektifi doğrultusunda 1950’lerin ikinci yarısından 1960’lara uzanan yıllarda Paris’te yaşayan Fransız toplumunun temsili olarak okunmaktadır. Temsillerin üretilme ve anlamlanma mekanizmaları Jean-Claude Coquet’nin geliştirdiği Söyleyenler Kuramı ışığında açıklanmakta, toplumun bir dil öğretimi materyali üzerinden çevrilmesi Roman Jakobson’un göstergelerarası çeviri kavramından yola çıkılarak bir çoklugösterge dizgesinden diğerine aktarım kapsamında tanımlanmaktadır. Dökümü çıkarılan temsiller, aile, gündelik yaşam, sosyal etkileşimler, sosyokültürel olarak inşa edilmiş konumlar ve davranış kalıpları, mekân, meslekler, dış görünüş ve yemek kültürü üzerine anlatılar üretmektedir. Çalışma kapsamında bu anlatıların kasıtlı ve rastlantısal yönleri incelenmekte ve Becker’in toplumu anlatmaya ilişkin yaklaşımının işlerliği, bütünceyi oluşturan yabancı dil materyali üzerinden değerlendirilmektedir.

Telling about the structure and functioning of society, its behavioral norms, cultural patterns, communicative

preferences, shared values, perceptual and judgmental mechanisms, intellectual orientations, ways of life, and

discourses thereby shaped, most commonly relies on approaches rooted in sociology or the broader social sciences.

After developing an interest in photographic representations, Howard S. Becker observed that moving beyond

routinized sociological methods enables the discovery of narratives reflecting society across diverse fields and

purposes. The corpus of this study comprises the Voix et Images de France language-teaching package, whose

visual and audio materials are interpreted through Becker’s perspective as representations of French society in

late-1950s and 1960s Paris. The mechanisms by which representations are produced and interpreted are explained through the Theory of Instances of Enunciation formulated by Jean-Claude Coquet, and translating society through

language-teaching materials is defined within the framework of Jakobson’s concept of intersemiotic translation as

transference from one multiple sign system to another. The identified representations generate narratives on family,

daily life, social interactions, socioculturally constructed positions and behavior patterns, space, occupations,

appearance, and culinary culture. The study analyzes intentional and incidental aspects of these narratives, also

evaluating the relevance of Becker’s approach through the foreign language-teaching package constituting the

corpus.