İklim Diplomasisinin Politik Ekonomisi: Uluslararası İklim Rejimi, Eşitsizlikler ve Türkiye’nin Konumlanışı
Türkiye Markası: Yerelden Kürese 21. Yüzyıl İçin Stratejik Yol Haritası, Prof. Dr. Abdullah Özkan,Dr. Öğr. Üyesi Erol Dönek, Editör, Tasam Yayınları, İstanbul, ss.370-434, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Diğer
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Tasam Yayınları
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Sayfa Sayıları: ss.370-434
- Editörler: Prof. Dr. Abdullah Özkan,Dr. Öğr. Üyesi Erol Dönek, Editör
- İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
İklim diplomasisi, genel olarak küresel iklim değişikliğinin sınırlandırılması ve yıkıcı etkilerine karşı uyum sağlanması için yürütülen uluslararası müzakere süreçlerini ifade etse de bu alanın işleyişini yalnızca çevresel iş birlikleriyle açıklamak mümkün değildir. Zira söz konusu işbirlikleri, küresel sermayenin çıkarları doğrultusunda şekillenmekte; iklim değişikliği, üretim ve tüketim ilişkilerini gerçek anlamda dönüştüren yapısal bir müdahale alanı olmaktan ziyade piyasa mekanizmalarıyla yönetilebilir bir soruna indirgenmektedir. Bu çerçevede karbon ticareti ve gönüllü karbon dengeleme araçları, iklim değişikliğinin kapitalist üretim tarzı ve ilişkilerinin temel dinamiklerini sorgulamadan ele alan geçici veya erteleyici çözümler olarak öne çıkmaktadır. Dolayısıyla uluslararası iklim rejimi bir yandan küresel kapitalist ekonomi için yeni yeşil birikim alanları üretirken diğer yandan çevre sorunlarını yama çözümlerle yönetilebilir kılmaya çalışmaktadır. Bu durum, iklim diplomasisini salt çevresel iş birliği mekanizmaları olmaktan çıkarmakta; aynı zamanda devletler arası güç ilişkilerinin de yeniden üretildiği bir siyasal alan hâline getirmektedir. Küresel iklim müzakereleri ise tarihsel ve/veya güncel salım sorumluluğu, büyüme hakkı, emisyon azaltım yükümlülükleri ve iklim finansmanı gibi konularda farklı ekonomik ve siyasi çıkarların karşı karşıya geldiği bir arena olarak işlev görmektedir. Bu nedenle iklim diplomasisi, iklimsel sorunların ve bunların yıkıcı etkilerinin gerçek anlamda çözümüne yönelik teknik müzakereler bütünü olmaktan ziyade küresel siyasetin asimetrik güç ilişkilerinin yansıdığı bir diplomatik alan olarak değerlendirilmektedir.