Akademik Veri Yönetim Sistemi
Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, cilt.9, sa.1, ss.29-46, 2026 (Hakemli Dergi)
ÖZ
Beslenme, organizmada meydana gelen biyolojik ve metabolik süreçler için gerekli olan besin ögelerinin vücuda alınması ve kullanılmasıdır. Yeterli ve dengeli beslenme; kardiyovasküler ve nörolojik fonksiyonların desteklenmesi, homeostazın sürdürülmesi ve sağlıklı yaşlanma sürecinin desteklenmesi ile ilişkilidir. Bireye ait beslenme durumu, organizmada biyolojik yaşlanma süreçleri ile ilişkili olan rapamisinin mekanistik hedefi kompleks 1 (mTORC1), AMP ile aktive olan protein kinaz (AMPK), sirtuinler ve insülin/insülin benzeri büyüme faktörü sinyal yolağı (IIS) gibi çeşitli metabolik yolakları modüle edebilir. Beslenme durumu ayrıca hücre bölünme kapasitesinin bir göstergesi olan telomer uzunluğu ile immün yanıt süreçleri üzerinde potansiyel etkileriyle yaşlanma sürecinde rol oynayabilir. Bu noktada, farklı bölgelerde benimsenen beslenme modellerinin ve spesifik diyet yaklaşımlarının, hastalık riskleri ile beklenen yaşam süresi üzerine etkilerinin aydınlatılması büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda bu derlemenin amacı; Batı tipi diyet, Akdeniz diyeti ve Okinawa diyeti gibi beslenme modelleri ile aralıklı oruç, enerji, protein ve amino asit kısıtlaması gibi diyet yaklaşımlarının yaşlanma süreçleri ile ilişkisini mevcut literatür temelinde incelemek ve sentezlemektir.
Anahtar Kelimeler: Beslenme durumu; Diyet; Uzun ömürlülük; Sağlıklı yaşlanma
ABSTRACT
Nutrition is the intake and utilization of nutrients required for the biological and metabolic processes of the organism. Adequate and balanced nutrition is linked to regulating cardiovascular and neurological functions, maintaining homeostasis and promoting healthy aging. Nutritional status may modulate metabolic pathways associated with biological aging processes, including mechanistic target of rapamycin complex 1 (mTORC1), AMP-activated protein kinase (AMPK), sirtuins and insulin/insulin-like growth factor signaling (IIS) pathway. This may also play a role in aging process through its potential effects on immune response and telomere length, an indicator of cell division capacity. In this context, it is important to elucidate the effects of specific dietary interventions and dietary patterns adopted in different regions on disease risk and life expectancy. Therefore, the objective of the present study is to examine and synthesize current literature regarding the relationship between aging process and dietary patterns such as the Western diet, the Mediterranean diet and the Okinawan diet as well as dietary interventions like intermittent fasting and calorie, protein and amino acid restriction.
Keywords: Diet; Healthy aging; Longevity; Nutritional status