Splinternet: Siber Egemenlik Çağında DijitalParçalanmanın Jeopolitiği

Creative Commons License

Karagöz S.

Yeni Yüzyıl'da İletişim Çalışmaları, cilt.4, sa.13, ss.171-186, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalışma, dijital çağın yeni siyasal stratejileri ve jeopolitiğini şekillendiren merkezî kavramlardan biri hâline gelen splinternet olgusunu, siber egemenlik ekseninde ele almaktadır. 1990’lı yıllarda dijital müşterekler ve internete erişim hakkı gibi ilkeler temelinde idealize edilen internet, bugün otoriter ve sağ popülist iktidarlar tarafından ulusal çıkarlar doğrultusunda parçalanmaya başlamıştır. Özellikle COVID-19 sonrası ivme kazanan dijital dönüşüm süreciyle birlikte devletler, siber uzam üzerindeki teknik ve siyasal kontrol kapasitelerini artırmış; internetin küresel ve bütünlüklü niteliği aşınarak yerini ulusal çıkarların belirlediği parçalı bir mimariye bırakmıştır. “Yeni devletçilik” olarak adlandırılan bu süreçte siyasal alanda ulusal güvenlik odaklı uygulamalar güç kazanırken, dijital uzam, sansür ve algoritmik kontrol mekanizmalarının belirlediği panoptik bir niteliğe bürünmüştür. Çin ve Rusya gibi devletler ileri düzeyde izolasyona dayalı splinternet pratiklerine yönelirken, ABD, Türkiye ve Hindistan gibi devletler kısmî plâtform kontrolüne dayalı siber egemenlik politikalarını benimsemiş; Avrupa Birliği ise regülasyon yasalarıyla dijital alana normatif bir boyut kazandırmıştır. Son olarak Rusya-Ukrayna ve İsrail-Filistin savaşları splinternet olgusunu jeopolitik düzleme taşıyarak onu hegemonik bir araca dönüştürmüş; dijital plâtformlar ise taraflar açısından çatışmaların etkin bir bileşeni hâline gelmiştir. Sonuç olarak, splinternet, yalnızca teknik bir parçalanma değil; dijital egemenliğin yeniden tesis edildiği farklı bir siber düzenin habercisi olarak karşımıza çıkmaktadır.