BİR EDEBİYAT DERSİNDE BİR ŞİİRİ ÇEVİRİLERİYLE OKUMAK: WALT WHITMAN'IN O CAPTAIN! MY CAPTAIN! BAŞLIKLI ŞİİRİ İLE FRANSIZCA VE TÜRKÇE ÇEVİRİLERİ


TUNA D.

Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, cilt.0, sa.36, ss.59-78, 2016 (Hakemli Dergi) identifier

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 0 Sayı: 36
  • Basım Tarihi: 2016
  • Dergi Adı: Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.59-78
  • İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

1819-1892 yılları arasında yaşamış olan Walt Whitman, Amerika'nın en etkili şairlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Hiç yüz yüze gelmemesine rağmen büyük hayranlık duyduğu Başkan Abraham Lincoln'un Amerikan İç Savaşı sonrasında öldürülmesi üzerine duyduğu derin üzüntüyü, onu anmak ve onurlandırmak için yazdığı O Captain My Captain başlıklı şiiri ile ifade etmiştir. Serbest şiirleriyle tanınan Whitman, bu şiirinde de sabit bir ölçü kullanmamıştır. Ancak muhtemelen şiirin bir ağıt olmasından dolayı bir istisna olarak dört uzun dizeyi dört kısa dizenin izlediği bölümlere yer vermek suretiyle belli bir kalıp kullanmış ve bu da şiirini diğerlerinden farklı ve özel kılmıştır. Whitman'ın bu şiiri, Memet Fuat tarafından yapılan Ey Kaptan Canım Kaptanım ve Can Yücel tarafından yapılan Oy Reis Koca Reis başlıklı Türkçe çevirileri ve Léon Bazalgette tarafından yapılan Ô Capitaine Mon Capitaine başlıklı Fransızca çevirisi ile birlikte bu çalışmanın bütüncesini oluşturmaktadır. Bu dört şiir, ortaöğretim 10. sınıfta bir Edebiyat dersi kapsamında bir arada okunmuş ve şiirlerin anlam evreni ile biçimsel özellikleri karşılaştırmalı olarak irdelenmiştir. Bu çalışmada, bir şiirin çevirileri ile birlikte okunup çözümlenmesinin öğrencilerin derse katılımına, dersin verimliliğine ve kültürlerarası farkındalığın gelişimine sunabileceği katkılardan söz edilmekte ve ayrıca Fransız göstergebilimci Jean Claude Coquet'nin "Söyleyenler Kuramı" temel alınarak, şiirin çeviri ile yeniden üretilmesi sürecinde çevirmenin söylem alıcısı ve söylem üreticisi olarak üstlendiği rolün erek metne yansımaları üzerinde durulmaktadır.
Walt Whitman (1819-1892) is considered to be one of America's most influential poets. He hugely admired President Abraham Lincoln, and in spite of never having met Lincoln personally, he was strongly affected by the President's assassination. He wrote the poem O Captain My Captain as an elegy to express his deep sorrow on the unfortunate event and commemorate the President. Whitman normally wrote in free verse; similarly, in this poem a fixed meter is not used. However, probably because this poem was an elegy, he used a particular pattern of a four-long line stanza followed by a four-short line stanza as an exception and this makes it special and different from his other poems. This poem in English, its Turkish translations Ey Kaptan Canım Kaptanım by Memet Fuat, Oy Reis Koca Reis by Can Yücel, and its French translation Ô Capitaine Mon Capitaine by Léon Bazalgette constitute the corpus of this study. The four poems were read together in a 10th grade Literature class and their scopes of meaning as well as their form was comparatively analyzed. In this study, the possible contributions of reading and analyzing a poem with its translations to students' class participation, the efficiency of the Literature class itself, and the development of intercultural awareness are discussed. In addition, by utilizing French semiotician Jean-Claude Coquet's "Theory of Instances of Enunciation" as a basis, the reflections of the role of the translator upon the target text as the receiver and producer of discourse is evaluated.