Metamfetamin Kullanımı Klinik Görünüm

13. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi, Antalya, Türkiye, 15 - 18 Aralık 2022, ss.63, (Özet Bildiri)

Mehtap Sarıoğlu
Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü

Metamfetamin merkezi sinir sistemini uyaran bir maddedir. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, narkolepsi, idiopatik hipersomnia tedavisinde kullanılır.

Oral alımdan 15-30 dk sonra, burun yoluyla 3-5 dakika içinde etki gösterir. 3-6 saatte pik düzeyine ulaşır. Yarı ömrü 5-12 saattir. Etkisi 6-8 saat sürer. Yüksek lipofiliktir.

Metamfetaminin bilişsel ve duygusal alanlar üzerinde en çok aranan etkileri arasında öfori, artan enerji ve uyanıklık, artan zihinsel ve fiziksel kapasite hissi ve buna bir performans ve üretkenlik artışı yer alır. Artan ilaç alımı metamfetaminin aranan etkilerini azaltırken, istenmeyen sonuçları daha belirgin hale getirir.

Düşük dozda öforizan, duygudurumu yükseltici, konsantrasyonu ve uyanıklığı arttırıcıdır.

Yüksek dozda rabdomiyolizis, serebral kanama, psikoz, nörotoksisite etkisi ile serotonerjik, dopaminerjik nöronlarda hasar, gri madde azalması, immunsupresyon yapabilir.

Şüphecilik, olağandışı düşünce içeriği, halüsinasyonlar gibi pozitif psikotik belirtileri, depresif belirtileri, intihar eğilimini, suçluluk, düşmanlık düşüncelerini, bedensel kaygıyı ve kendini ihmal etmeyi, psikomotor ajitasyonu, heyecanı, hiperaktiviteyi şiddetlendirir. Hücresel ve moleküler seviyelerde, REM uyku yoksunluğuna benzer şekilde metamfetamin kullanımı, dopamin reseptör duyarlılığını arttırır.

Baş ağrısı, baş dönmesi, iştahsızlık, midriazis, ağız kuruluğu, kalp ritminde ve solunumda düzensizlik, ishal/kabızlık, hiper/hipotansiyon, hipertermi, bulanık görme, tremor, deride kızarma, kuruluk, akne, terleme, diş çürükleri gibi fiziksel belirtilere yol açar.

Metamfetamin insan beynindeki dopaminerjik nöronlardan dopamin salınımına neden olur. Yapısal benzerliği nedeniyle, membrana bağlı taşıyıcılarda, yani DAT'ta monoaminlerin yerini alabilir.

Sol ventriküler dilatasyon ve bozulmuş sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu, vazokonstriksiyon, pulmoner hipertansiyon, aterosklerotik plak oluşumu, kardiyak aritmi, kardiyomiyopati gibi kardiyovasküler sistem etkileri olabilir.

Metamfetaminin kronik maruziyetinin nörotoksisiteye yol açtığı gösterilmiştir. Metamfetaminin Parkinson hastalığı ve parkinsonizm riskini arttırdığı ile ve ayrıca hastalığın erken başlangıcına yol açabileceği düşünülmektedir.

Gebelikte plasentadan fetüse geçiş ile nöral tüp defektleri, erken doğum, düşük doğum ağırlığı, nörogelişimsel anomalilere, doğum sonrası kanama riskine ve bebekte sık soluma, ajitasyon, kusma, güçsüzlüğe sebep olabilir.

Metamfetamin ile ilişkili ölümler çoğunlukla kardiyovasküler ve serebrovasküler hastalıklar nedeniyledir.