Kapitalizmin Görsel İllüzyonlarını Yıkmak: Kültür Bozumu Çerçevesinde Adbusters ve Reklam Bozumu Pratikleri
Reklamcılık Alanında Uluslararası Araştırmalar-II, KAZAZ ARZU, Editör, Eğitim Yayınevi, Konya, ss.1-25, 2025
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Mesleki Kitap
- Basım Tarihi: 2025
- Yayınevi: Eğitim Yayınevi
- Basıldığı Şehir: Konya
- Sayfa Sayıları: ss.1-25
- Editörler: KAZAZ ARZU, Editör
- İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Çalışmanın ana temasını oluşturan kültür bozumu, tüketimciliğe muhalif bir hareket olarak ortaya çıkmış; şirketler, şirketlerin ürün ve hizmetlerini ihtiyaca dönüştürerek pazarlayan reklamcılar ile bunların çıkarları doğrultusunda politikalar üreten hükümetler, kültür bozumu pratiklerinin hedef tahtası hâline gelmiştir. Teorik alt yapısına Guy Debord ve onun öncülüğündeki Sitüasyonist Enternasyonel akımın önemli bir katkı sunduğu kültür bozumu hareketi, neoliberal ekonomi politikalarının gelişimine paralel olarak 1980’lerde daha da yaygınlaşmaya başlamıştır. 1989’da Kalle Lasn tarafından kurulan Adbusters Vakfı ve vakfın adıyla yayımlanan dergisi -özellikle basılı- reklamlarda graffiti kesme-yapıştırma, modern sanat, eski tarzda karalamalar vb. yollarla reklamları bozuma uğratmaktadır. Türkçeye ‘yıkıcı/bozucu reklam’, ‘anti reklam’ ve ‘karşı reklam’ olarak da çevrilen reklam bozumu terimi, İngilizcedeki yıkma/bozma anlamlarına gelen ‘subvert’ ile reklam anlamına gelen ‘advertising’ sözcüklerinin birleşmesiyle ortaya çıkmıştır. Çalışmada vakfın öncülük ettiği etkinlikler için hazırladığı reklam bozumu görselleri aracılığıyla insanların tüketici/müşteriye indirgendiği bir sistemde yaratılmak istenen farkındalık ve tutumlar incelenmiştir.