Arpa'da (Hordeum vulgare L.) brassinolide uygulamasının biyotik stres koşullarındaki etkisinin genetik ve epigenetik yaklaşımlarla incelenmesi
26. Ulusal Biyoloji Kongresi, Muğla, Türkiye, 3 - 07 Eylül 2025, ss.120-121, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Muğla
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.120-121
- İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Giriş ve Amaç: Arpa, tarım ve gıda endüstrilerinde pek çok kullanım
alanına sahiptir. Türkiye’de F. graminearum ve F. culmorum başta olmak üzere on’dan fazla
tür başak yanıklığı ve kök çürüklüğü hastalıkları ile ilişkilendirilmiştir. Çalışma kapsamında
brassinolide (BRS) maddesinin F. culmorum’un arpa köklerinde meydana getirdiği nekrotik
etkileri engelleme potansiyeli ve maddenin olası etki mekanizmaları moleküler seviyede
araştırılmıştır. Yapılan çalışma ile BRS’nin biyotik stres varlığında hangi seviyede
genomik/epigenomik değişimlere yol açtığının gösterilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada, F. culmorum’a göreceli olarak dayanıklı (Avcı-2002) ve
hassas (Larende) iki arpa genotipi kullanılmıştır. Patojenite testlerinde, deney grupları;
enfekte edilmemiş kontrol grubu, sadece makrokonidyumla enfekte edilen grup ve BRS (0.1,
0.5 ve 1 µM) uygulanan gruplar olarak tasarlanmıştır. IRAP (Inter Retrotranspozon
Amplification Polymorphism) deneyi ile BRS etkisindeki arpada F. culmorum stresinin
neden olabileceği retrotranspozon hareketliliğini değerlendirilmiştir. CRED-RA (Coupled
Restriction Enzyme Digestion-Random Amplification) ise, gDNA stabilitesinin
belirlenmesinde ve kontrol ile deney grupları arasında epigenetik değişimlerin belirlenmesi
amacıyla kullanılmıştır. Bitkilerde biyotik stres ve hastalık direnci ile ilişkili genlerde gen
anlatım profillerinin belirlenmesi için real-time PCR gerçekleştirilmiştir. BRS uygulamasının
biyotik stres altındaki arpada meydana gelen metilasyon seviyelerine olan etkisinin genom
çapında incelenmesi amacıyla 5-mC global metilasyon temelli ELISA testi yapılmıştır.
Bulgular ve Sonuç: Her iki arpa genotipinde de 0.5 µM BRS uygulamasının, kök uzunluğu,
kök sayısı ve hastalık şiddeti bakımından olumlu etkiler sağladığı; enfeksiyon şiddetinin %24
oranında azaldığı, bitki gelişiminin kontrol grubuna yakın olduğu belirlendi (p>0.05). Transpozon analizlerinde, BAGY2 ve BARE1 hareketliliği incelendiğinde, bu transpozonların