Türkiye ve Çin'in dış politika yaklaşımında Kazakistan: Neoklasik realist bir karşılaştırma (2010-2020)
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Milli Savunma Üniversitesi, ATATÜRK STRATEJİK ARAŞTIRMALAR VE LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, ULUSLARARASI İLİŞKİLER PROGRAMI, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Ragıp Kutay Karaca
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Uluslararası sistemde dönüşüm yaratan 20. Yüzyılın en önemli siyasî olaylarından biri Sovyetler Birliği’nin dağılmasıdır. Dönemin etkili dış politika teorisi olan neorealizmin Birliğin dağılması karşısında yeterli açıklamalar getiremediği görülmüştür. Devletlerin dış politikasının analiz edilmesi ve yorumlanması için yeni bir bakış açısına ihtiyaç duyulduğunun anlaşılması ile neoklasik realizm, bir dış politika analizi teorisi olarak geliştirilmiştir. Neoklasik realizm, bir devletin dış politikasının ara değişkenlerin etkisi ve bağımsız değişkenlerin dâhilinde oluştuğunu ve bağımlı değişken olarak değerlendirilmesi gerektiğini iddia etmektedir. Bu tezde Türkiye’nin ve Çin’in Kazakistan dış politikası, neoklasik realizm kuramınca incelenmekte ve kuram kapsamında karşılaştırma yapılmaktadır. Özellikle 2010-2020 yıllarına odaklanan çalışma, arka planın anlaşılabilmesi ve son yılların daha doğru bir değerlendirilmesinin yapılabilmesi adına, Kazakistan’ın bağımsızlığını kazandığı 1991 yılından itibaren incelenmektedir. Türkiye ve Çin’in Kazakistan siyasetleri, ara ve bağımsız değişkenler kapsamında incelendikten sonra son aşamada benzerlikleri ve farklılıkları belirlenmektedir. Söz konusu benzerliklerin ve farklılıkların nedenleri üzerine sorular sorulmakta ve literatürde göz ardı edilen faktörler, neoklasik realizm ile alternatif yanıtlar kapsamında tartışılmaktadır. Her dönemin siyasî, ekonomik ve askerî-güvenlik başlıklarında detaylandırıldığı çalışmada, Türkiye’nin ve Çin’in genel dış politikalarının değişim/dönüşüm yaşadığı aşamalar ve genel dış politika eğilimleri ortaya konulmaktadır. Sonuçta Türkiye ve Çin’in Kazakistan siyasetlerinin geliştirildiği ve durağanlaştırıldığı dönemler belirlenmektedir. Bunun yanı sıra birbirine benzemeyen iki ülkenin, farklı duyarlılıklarının olduğu ortak bir ülkeye yönelik siyasetlerinin, benzer ve farklı noktaları kuramsal anlamda incelenmektedir.