Kuşak ve yol projesinin ekonomi politiği ve Türkistan
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Mehmet Akif Okur
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Çin’in 2013 senesinde ilan ettiği ve ‘asrın projesi’ olarak nitelediği ‘Kuşak ve Yol
Projesi’, gerek ekonomik büyüklüğü gerekse de dünyanın her kıtasına yayılarak paydaş
bulması nedeniyle uluslararası sistemin mevcut yapısını etkileyecek güce haiz görünmektedir.
Söz konusu girişimin ekonomik, jeopolitik ve jeostratejik mantığının gereğince
değerlendirilmesi, uluslararası sistemin gelecekteki görünüşünün doğru tasavvur edilebilmesi
bakımından önemlidir. Bu çerçevede bu tezde, realist teorinin hâkim olduğu uluslararası
ilişkiler paradigması döneminde geliştirilen güç geçişi teorisine bağlı olarak bilimsel yazında
yer edinmiş temel varsayımları dikkate alarak ‘Kuşak ve Yol Projesi’nin, farklı aktörler
üzerinde doğuracağı muhtemel etkilerin çözümlemesi ve bu konu hakkında Türkiye’ye katkı
sağlayacak bazı önerilerde bulunulmaya çalışılmıştır. Çalışma çerçevesinde, Kuşak ve Yol
Projesi’ni motive eden jeoekonomik mantığın ne olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çin
ile uluslararası sistemdeki hâkim güç Amerika arasındaki rekabetin tırmanarak ticaret
savaşlarına ve ötesindeki çatışmalara evrilme ihtimali, Pekin’in büyük, orta ve küçük güçlerle
ekonomi ve güvenlik alanlarında kurduğu ilişkilere yansımaktadır. Rusya, Almanya, İngiltere
ve genel olarak Avrupa Birliği, uluslararası sistemin büyük güçleri ve büyük ittifakları sıfatıyla
Çin projesinin önemli ortaklarıdır. Çin, bu önemli projeyi tasarlarken dış politikasını
sistemdeki her büyük güç ile ortak paydalar üretmesine imkân verecek biçimde ayarlamaya
çalışmıştır. Projenin yöneldiği coğrafyadaki önemli orta büyüklükteki güçler ise Türkiye, İran
ve Türkistan bölgesinden Kazakistan ile küçük güç sıralamasından yükselen Özbekistan’dır.
Çin, söz konusu orta büyüklükteki güçler ile de bölgesel ve ekonomik çıkarlara dayalı
politikalar yürütmektedir. Bu çalışmada ortaya çıkan bu resme bağlı olarak, Türkler ile
meskûn Türkistan bölgesinin, Pekin’in ve diğer batılı ve Asyalı aktörlerin Kuşak Yol
Projesi’ndeki rolleri, etkinlikleri, kazanımları ve/veya projenin ilgili ülkelere maliyetleri
kuramsal anlamda incelenmiştir.