Hipoksiye maruz bırakılan TM4 Sertoli hücre hattında Rheum ribes L. (Işkın)'nin fizyolojik etkileri

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye

Tez Danışmanı: Esra Çikler; Gül İpek Gündoğan

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Amaç: Rheum ribes özütlerinin, normoksik ve hipoksik ortamlarda Sertoli hücrelerinde hücre canlılık oranı, hücre ölüm düzeyleri, Reaktif Oksijen Türevleri (ROS) ve Hipoksi ile İndüklenebilir Faktör-1α (HIF-1α) üretimi üzerine etkilerini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Rheum ribes kısımları, %96 EtOH'de çözdürülerek maserasyon yöntemi ile özütlenmiştir. Sertoli hücrelerine 24, 48 ve 72 saat boyunca 0,0025-0,5 mg/mL doz aralığında bitki özütleri uygulanmış ve MTT testi ile deney konsantrasyonları belirlenmiştir. 24 saat normoksi ve hipoksi (200 μM CoCl2) sonrası hücrelere 48 saat bitki özütleri uygulanmıştır. Analizlerde; hücre canlılık oranı için MTT testi, ROS üretim düzeyi için DCF-DA, hücre ölüm düzeyi için Akridin oranj/Etidyum bromür ve HIF-1α düzeyi için immünositokimya boyama yapılmıştır. Bulgular: Kök ve tohum özütlerinin akut dönemde proliferasyonu önemli düzeyde artırdığı, uzun süreli uygulamalarda yaprak, kök ve tohum özütlerinin sitotoksik etkiye yol açtığı; hipoksik koşullarda gövde ve kök özütlerinin hücre canlılık oranını koruduğu görülmüştür. Hipoksik ortam nekrotik hücre ölümünü önemli düzeyde artırmış; gövde, yaprak ve tohum özütleri hipoksik koşullarda nekrotik hücre ölümünü engellemiştir. Kök özütü, geç apoptotik ve nekrotik hücre sayılarını önemli düzeyde artırmış; kök hariç tüm özütler ROS üretim miktarını önemli düzeyde düşürmüştür. Ayrıca hipoksik koşullarda HIF-1α üretimi, yaprak ve kök özütü uygulandığında önemli oranda azalmıştır. Sonuç: Rheum ribes özütleri, ROS üretim düzeyini belirgin şekilde düşürerek hücreleri büyük oranda nekrotik hücre ölümünden koruma potansiyeline sahiptir. Ancak sitotoksik etki gösterebileceğine dair bulgular elde edildiği için özellikle kök özütlerinde kullanılacak konsantrasyonlar önem taşımaktadır. Hipoksiye maruz kalan Sertoli hücreleri için Rheum ribes özütleri, iyi bir antioksidan takviyesi olarak önerilebilir.