Dijital platformlar bağlamında filmsel anlatı: Türler arası geçişkenlik ve bir alt tür olarak absürt komedi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Radyo TV Sinema, Türkiye
Tez Danışmanı: Hasan Akbulut
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Ülkemizde dijital platformların yayın hayatına başlaması, sinema ve televizyonculuğun gidişatını hızla değiştiren derin bir etki yaratmıştır. Dijital platformların sektördeki bu dönüştürücü etkisinin önceki çalışmalarda daha çok teknolojik gelişmeler, etkileşimsellik, sinema salonlarından koparak eve hapsolan seyir deneyimi üzerinden araştırıldığı görülmektedir. Bu çalışma ise SVOD platformlarının, sinemanın bir sanat olarak sahip olduğu anlatı ve dile nasıl etkilemiş olabileceğini, komedi-aksiyon-dram türsel kodları arasında geçişkenliğe sahip popüler içerikler bağlamında incelemeyi amaçlamıştır. Birer içerik kitaplığı olarak çeşitlilik barındıran dijital platformlar, algoritmik verileriyle bireyselleşmiş deneyimlerin önünü açan, sahip olduğu teknolojik öz nedeniyle endüstriyel riskleri dağıtmaya imkân veren yapılardır. Böylece bu yapılar, seyirci-endüstri beklentisi ve tarihsel birer kategori olarak şekillenmiş türlerin alışıldık kalıplarından uzaklaşmayı tercih eden özgün anlatılara alan açan bir yön de taşımaktadır. Bu düşünceden hareketle, ülkemizde güncel bir popülerlik kazanmış, dijital platformlarla birlikte giderek serpilmiş bir alt tür olarak seçilen absürt komedi, çalışmaya konu edilmiştir. Bir durum çalışması olarak tasarlanan bu tezde, post-sinematik bir perspektiften hem dizi hem de sinema filmlerinden örnek durumlar seçilmiştir. Absürt komedi türündeki bu yapımların anlatısı öykü, karakter, ikonografi ve görüntülemeye dayalı yapılar üzerinden türsel olarak çözümlenmiştir. Ayrıca araştırma, tür-endüstri ilişkiselliğini hesaba katabilmek amacıyla sektör temsilcileri ile gerçekleştirilen kişisel görüşmelerle de desteklenmiştir. Çalışma sonucunda, algoritmaları doğrultusunda tüketimi kişiselleştiren ve hedef kitlelerini küçülten isteğe bağlı yayıncılığın, içerik bakımından çeşitliliğe yol açtığı belirlenmiştir. Platformlar arasında farklılaşan yönler bulunmasına karşın, genel ölçekte absürt komedi gibi daha cesur tür ve temalara sahip anlatılara yer verilmeye başlandığı görülürken anlatı analizleri de hikâye yaratımlarında iç içe geçmiş aksiyon, dram, komedi türsel kodlarını varlığını ortaya koymuştur.