1931-2023 yılları arasında Türkiye'de konut terminolojisinin arkitekt ve mimarlık dergileri üzerinden okunması
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Yasemen Say Özer
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
İlk çağlardan beri barınma ihtiyacının karşılanması için üretilen konut, nüfusun artışıyla birlikte çözüm üretilmesi gereken bir alan haline gelmiştir. Konut üretimi, gündelik hayat ile birebir ilişkilidir. Tarih boyunca savaşların, kitlesel göçlerin, akımların mimarlık disiplini üzerindeki etkisiyle konut üretiminde kırılmalar yaşanmıştır. Endüstri Devrimi sonrası kırdan kente göç oranının artışı ile ortaya çıkan konut sorununa; sıra evler, işçi evleri, kira evleri, apartmanlar, lojmanlar, kooperatifler gibi farklı konut türleri ile çözüm aranmıştır. Ülkemizde 19. yüzyılın sonlarında çok katlı konut üretimine başlanmış, apartmanlar ortaya çıkmıştır. Ağırlıklı olarak müstakil konut üretimi, yerini çok katlı konut üretimine bırakmıştır. Gündelik yaşamın değişmesi, ekonomik, politik ve sosyal gelişmeler konut gereksinimlerini etkilemiş, konut türlerinde meydana gelen değişim yeni terminolojilerin oluşumunu beraberinde getirmiştir. Değişen konut terminolojisini incelemek adına, Türkiye’nin ilk mimarlık dergisi Arkitekt’in 1931-1980 yılları arasında yayınlanan sayıları ve 1963’ten beri yayın hayatına devam eden Mimarlık Dergisi’nin 1981-2023 yılları arasındaki sayıları taranmıştır. Konut konulu yazılar, projeler, haberler taranarak konut terminolojisinin değişimi okunmuştur. 1931 yılından 1950 yılına kadar çoğunlukla ev, villa, yalı köşk, apartman terimleri öne çıkarken, 1950-1980 yılları arasında ise tatil köyü, toplu konut, kooperatif terimlerinin sık kullanıldığı görülmüştür. Tarama sırasında elde edilen terimler kullanım yıllarına ve yoğunluklarına göre değerlendirilerek görseller üzerinde gösterilmiştir. Üretilen görseller ile konut terminolojisinin zamansal değişimi gözlenmiştir. Çalışmada, Türkiye’de konut terminolojisinin 92 yıllık süreçte geçirdiği değişimi Arkitekt ve Mimarlık dergileri üzerinden okumak amaçlanmıştır.