Comparing the american and the venezuelan presidential systems on the basis of democratic consolidation: Inferences
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bahçeşehir Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler (İngilizce, Doktora), Türkiye
Tez Danışmanı: Ayşe Nilüfer Narlı
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu tez, başkanlık sistemlerinde demokratik konsolidasyonu etkileyen kurumsal
belirleyicileri incelemektedir. Çalışma, 1958–1999 yılları arasında Amerika Birleşik
Devletleri ve Venezuela örnekleri üzerinden karşılaştırmalı bir analiz yaparak, 2017
sonrası Türkiye’nin başkanlık modeline yönelik çıkarımlar sunmaktadır. Kuramsal
çerçeve olarak tarihsel kurumsalcılığın yol bağımlılığı yaklaşımı benimsenmiş,
siyasal rejimlerin kaderini belirleyen kritik dönemeçlerde, anayasa yapım
süreçlerinin uzun vadeli demokratik sonuçları üzerindeki etkisi vurgulanmıştır.
Çalışmada, kapsayıcı ve uzlaşıya dayalı anayasa yapımı ile başkanın anayasada
öngörülen gücünün kapsamı ve güçlü denge-denetleme mekanizmalarının, başkanlık
rejimlerinde liberal demokrasinin sürekliliği açısından belirleyici olduğu
savunulmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri, demokratik istikrarın sürdüğü
başkanlık sistemlerinin prototipi olarak ele alınırken, Venezuela hem demokratik
konsolidasyon hem de rejim çöküşünü aynı sistem içinde yaşamış özel bir örnek
olarak analiz edilmiştir. Venezuela’nın 1961 ve 1999 anayasalarının artsüremli
olarak incelenmesi, anayasal başkanlık yetkilerinin kapsamı ile kuvvetler ayrılığı
ilkelerinin demokratik dayanıklılığa etkilerini açığa çıkarmaktadır. Bulgular,
Türkiye’nin 2017 anayasa değişiklikleriyle yürürlüğe giren yeni başkanlık
sisteminin, yeterli denge-denetleme mekanizmaları ve toplumsal katılım
sağlanmadığı sürece demokratik konsolidasyonu zayıflatabileceğini ortaya
koymaktadır. Bu çalışma, anayasal tasarımın demokratik süreklilik üzerindeki rolüne
ilişkin karşılaştırmalı siyaset literatürüne kuramsal ve ampirik katkı sağlamayı
hedeflemektedir.