POSTDRAMATİK TİYATRODA ZAMANIN YENİDEN İNŞASININ ÖRNEK SAHNELEMELER ÜZERİNDEN İNCELENMESİ

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Dramatik Sanatlar, Türkiye

Tez Danışmanı: Süreyya Temel

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu çalışma, postdramatik tiyatro çerçevesinde parçalanan lineer zamanın yerine başka bir zamansallığın yeniden inşa edilmesini ontolojik, epistemolojik ve aksiyolojik düzlemlerde incelemeyi amaçlamıştır. Aristoteles merkezli dramatik yapının bağlı olduğu neden-sonuç ilişkisi üzerine kurulmuş olan lineer zaman anlayışının postdramatik tiyatro ile çözülmesi, yerine nasıl bir zamansallık üretildiği sorusunu beraberinde getirmiştir. Bu soru çerçevesinde ilerleyen çalışmada, Henri Bergson “süre” kavramının zamanın kesintisiz ve deneyimsel niteliği; Martin Heidegger’in zamansallık anlayışının geçmiş, şimdi ve geleceğin iç içe açılan yapısı çalışmanın kuramsal zeminini oluşturmuştur. Çalışmanın son kısmında postdramatik tiyatro adına önemli isimlerin, Robert Wilson’ın “Die Hamletmachine”, Heiner Goebbels’in “Eraritjaritjaka” ve Robert Lepage’ın “Playing Cards: Spades” adlı yapıtları üzerinden yapılan analizler, postdramatik tiyatronun zamana yönelik yalnızca yıkıcı değil, aynı zamanda kurucu bir yaklaşım geliştirdiğini de göstermiştir. Bu bağlamda çalışma, postdramatik tiyatronun kurduğu zamansal yapının ardışık ilerleyen bir unsur olmaktan ziyade, eşzamanlılık, ritim, mekansal dönüşüm ve seyirci algısı aracılığıyla sürekli yeniden kurulan çok katmanlı bir yapı olarak işlemesi, onun tekrarlar ve geri dönüşler aracılığıyla her seferinde farklılaşan spiral bir zamansallık çerçevesinde değerlendirilebileceğini göstermektedir.